Structurele misinterpretatie van trauma responsen en verhoogd femicide risico bij slachtoffers van psychisch en narcistisch geweld.

Er is mij gevraagd om mijn ervaringen te delen die ik in de praktijk zie, door Nathalie Bennink. Mijn brief wordt meegenomen in het overleg met de 2de kamer later deze maand op 20 januari 2026.

Ik zet mij in, samen met andere instanties en therapeuten, om de schadelijke dynamieken van psychisch, emotioneel en controlerend geweld, waaronder narcistische en psychopathische patronen, wettelijk beter te erkennen en te verankeren.

Door het gedrag dat hieruit voortkomt expliciet te definiëren, te herkennen en te sanctioneren. Niet door persoonlijkheidsstructuren strafbaar te maken.
Deze gedragingen zijn aantoonbaar destructief, vergroten het risico op escalatie en femicide en verdienen daarom een duidelijke juridische basis.

Herken jij je in deze brief?

Mijn naam is Annick Verboven. Ik werk als trauma coach, gespecialiseerd in complexe trauma dynamieken, narcistische mishandeling en zenuwstelsel regulatie. Dagelijks begeleid ik slachtoffers die vastlopen in systemen die hen eigenlijk moeten beschermen.Op verzoek stuur ik u hierbij een overzicht van de rode draad die ik structureel tegenkom in mijn praktijk, inclusief de risico’s rondom femicide.

1. Wat er gebeurt bij slachtoffers tijdens gesprekken met instanties

Slachtoffers van langdurige psychische, emotionele of narcistische mishandeling lopen in gesprekken met instanties vaak volledig leeg.
Dit gebeurt onder andere bij:

• Politie
• Rechtbanken
• Jeugdzorg
• Veilig Thuis
• Raad voor de Kinderbescherming
• GGZ‑instellingen (zoals PsyQ, Karis, Basis GGZ)
• Scholen en zorgteams
• Gemeentelijke hulpverlening en wijkteams

In deze gesprekken zie ik steeds dezelfde patronen. Slachtoffers lopen leeg en raken ontregeld. Zij ervaren dat zij:

• tegen een muur praten
• niet gehoord worden
• niet helder kunnen reageren
• na afloop beseffen: “Er is zoveel gezegd, maar ik heb niet alles meegekregen.”

Het zenuwstelsel van het slachtoffer ervaart alleen maar stress. Onder druk schieten slachtoffers automatisch in trauma responsen zoals:

• pleasen
• bevriezen
• meer dan nodig, verantwoorden
• dissociëren
• dichtklappen
• emotioneel worden

Deze reacties zijn normale fysiologische stressreacties en worden door professionals vaak geïnterpreteerd als:

• instabiliteit
• onbetrouwbaarheid
• overdrijving
• gebrek aan medewerking

Hierdoor ontstaan ernstige misinterpretaties.

2. De risico’s van deze misinterpretaties

Wanneer trauma responsen niet worden herkend, zie ik dat:

• slachtoffers minder helder overkomen dan ze zijn
• er onjuiste aannames in rapportages terechtkomen
• afspraken vaag of onvolledig blijven
• slachtoffers achteraf in grotere problemen komen dan daarvoor
• daders geloofwaardiger lijken door hun rustige presentatie
• beslissingen worden genomen op basis van reacties, niet op basis van feiten

Dit heeft grote gevolgen voor veiligheid, rechtspositie en herstel.

3. Gebrek aan kennis over narcisme, psychopathie en manipulatie

In veel casussen zie ik dat professionals onvoldoende kennis hebben van:

• narcistische dynamieken
• gaslighting
• coercive control
• manipulatie patronen
• de overlap tussen narcisme, psychopathie en sociopathie

Daders presenteren zich vaak rustig, rationeel en overtuigend. Slachtoffers reageren vanuit trauma. Dit leidt tot omgekeerde beoordeling: de dader wordt geloofd, het slachtoffer niet.

4. Femicide

Neurowetenschap en forensische psychiatrie laten zien dat femicide zelden een “incident” is.

Het is vaak het eindstation van:

• langdurige psychische mishandeling
• controle
• isolatie
• dreiging
• vernedering
• escalatie van geweld

Psychologisch geweld is geen “milde” vorm van geweld, maar een voorstadium van fysiek geweld en kan leiden tot femicide.

Slachtoffers raken door jarenlange dreiging in:

• hyperalertheid
• dissociatie
• C-PTSS
• afhankelijkheid
• verlamming door angst

Dit maakt het moeilijker om te vertrekken of hulp te organiseren, door neurobiologische overleving.

5. Waarom narcistische en controlerende dynamieken gevaarlijk zijn

In mijn praktijk zie ik dat narcistische en psychopathische dynamieken gepaard gaan met:

• extreme controle
• isolatie
• dreiging
• stalking
• gaslighting
• financiële afhankelijkheid
• emotionele en psychische ondermijning

Deze patronen vergroten het risico op escalatie. Internationale literatuur bevestigt dat coercive control een belangrijke voorspeller is van femicide.

6. Wat er in het beleid mag veranderen

Op basis van neurowetenschap, internationale literatuur en praktijkervaring zijn er drie duidelijke bewegingen die de veiligheid van slachtoffers kunnen vergroten:

1. Erken psychologisch geweld als volwaardig geweld.

Niet alleen fysieke klappen, maar ook langdurige vernedering, isolatie, gaslighting en controle zijn destructief en kunnen leiden tot femicide.

2. Maak psychologisch geweld en coercive control expliciet strafbaar.

Niet de persoonlijkheidsstructuur (zoals narcisme), maar het gedrag dat voortkomt uit narcistische of psychopathische dynamieken moet juridisch beter benoemd en handhaafbaar worden.

3. Veranker expertise in de ketens.

Politie, jeugdzorg, GGZ, rechtbanken, Veilig Thuis en scholen hebben structurele scholing nodig in:

• trauma responsen
• zenuwstelsel reacties
• narcistische dynamieken
• coercive control
• femicide‑risicofactoren

4. Neem femicide‑risico op in risicotaxaties.

Risicotaxaties zouden niet alleen moeten kijken naar eerdere fysieke incidenten, maar ook naar:

• controle
• jaloezie
• dreiging
• psychische mishandeling
• isolatie
• afhankelijkheid

5. Beschermingsmaatregelen eerder inzetten. 

Door psychologisch geweld serieus te nemen, kunnen beschermingsmaatregelen eerder worden ingezet vóór escalatie.

6. Rode draad

De rode draad is helder: slachtoffers van narcistische en psychopathische dynamieken worden structureel verkeerd beoordeeld omdat hun trauma responsen niet worden herkend, terwijl daders vaak overtuigend en rustig overkomen.

Dit leidt tot:

• verkeerde veiligheidsinschattingen
• verkeerde juridische beslissingen
• secundaire traumatisering
• verlies van vertrouwen in instanties
• verhoogd risico op escalatie en femicide

Wij werken samen met volle inzet aan een wetsvoorstel dat niet alleen geschreven wordt, maar ook daadwerkelijk wordt ingezet, zodat psychisch en narcistisch geweld niet langer onzichtbaar blijft in beleid en bescherming.

Voor jou is het belangrijk dat je veilig bent. Als je dat nu nog niet bent kunnen wij je helpen.